Hij is er: de pepernoot! Maar waarom niet in de lente?

In september vind je 'm weer in de winkel: de pepernoot (of kruidnoot). Maar waarom eten we 'm eigenlijk rondom Sinterklaas? En waarom kun je 'm in september al kopen? Nu Robin nog even van zijn vakantie geniet, zoekt Maaike het uit.

Daarvoor neemt ze een duik in het verleden, want halverwege de 17e eeuw schilderde Jan Steen 'dingen' die verdacht veel op pepernoten lijken.

Uhm. Zeg je nou 400 jaar geleden? Jazeker! Is de smaak dan niet veranderd in de loop der eeuwen? Maaike vraagt het aan de pepernootexpert van Van Delft Koekjes Innovatiecentrum.

World wide pepernuts, forever, for you!

Robin werkt bij de AH klantenservice.

Elke week gaat hij op pad om te zoeken naar antwoorden.

Hey Robin! Zoek het ff uit.

Robin is op vakantie, dus ik zoek het nog uit.

Ik werk ook op de klantenservice

en ik loop hier dus in Soest

want hier woont Ayla.

En terwijl heel Nederland aan het nazomeren is

heeft zij een vraag over….

pepernoten.

Hey!

Pepernoten houden jou al heel vroeg bezig.

Ja, ik ben er dol op.

I love it!

Er zijn ook mensen die nog volop in de zomer zitten.

En jij denkt alleen maar…

pepernoten!

Ja, ik wil ze gewoon.

Dus ik vraag mij eigenlijk af

waarom alleen rondom de decembermaanden?

En om antwoord te geven op die vraag

moeten we helemaal naar de oorsprong van de pepernoot.

And it goes way back!

En waar kan ik nou beter de geschiedenis in duiken dan…

in het Rijksmuseum.

Ik sta hier naast Toon.

Toon is museumdocent.

En jij kan mij dus meer vertellen over pepernoten

want Nederlanders zijn echte pepernoteneters, toch?

Jazeker, dat blijkt ook wel uit het schilderij van Jan Steen

wat je hier ziet hangen.

Het schilderij is gemaakt halverwege de zeventiende eeuw.

Als je heel goed kijkt kun je op de grond zien liggen

wat sprekend op pepernoten lijkt.

Pepernoten bestaan al vanaf de zestiende eeuw.

Waarom zijn pepernoten dan zo verbonden aan de Sinterklaastijd?

Het is een soort samensmelting van een aantal tradities.

Je hebt de traditie van offerfeesten die ontzettend oud is.

Dat vond plaats altijd in december.

Bij die offerfeesten werd koek gegeten en lekkernij.

Die pepernoten zijn steeds meer onderdeel gaan uitmaken

van de traditie van de Sinterklaasviering.

Daarom kun je ze nu maar beperkt krijgen

en niet het hele jaar door.

December snap ik.

Maar het is nu september.

Is de traditie dan weer veranderd?

Nu is het september en liggen ze alweer in de winkels.

Dat komt gewoon door de vraag die ernaar is.

Het is gewoon commercieel eigenlijk.

Ik denk dat ik nog heel even wacht met pepernoten.

Het is mij nog even te warm.

Maar ik vraag mij wel af

of de pepernoot afgelopen 400 jaar

veranderd is in smaak?

En ik denk dat ik weet

waar ik daar achter kan komen.

Ik kom net uit het Rijksmuseum

en ben nu hier

in het koekjes innovatiecentrum.

Hoi Oscar!

Jij bent pepernoot expert.

Soort van.

Is de pepernoot geïnnoveerd?

Wat ik je laat zien

de ingrediënten hier

die men toen gebruikten

die ook veel voorradig waren in Nederland om te gebruiken.

Roggemeel werd veel verbouwd in Nederland.

Het was goedkoop.

We hadden suiker.

We hadden wat zout.

Men begon met het toevoegen van kruiden

anijs en kaneel

in die tijd aan dit receptuur.

Wat het echt speciaal maakte was de peper.

De staartpeper uit Sri-Lanka.

Door de VOC-mannen vanuit het Verre Oosten hierheen gehaald.

Staartpeper heeft een hele bijzondere smaak

Daar komt de naam pepernoot vandaan.

Dus dit is de basis van de pepernoot? Ja.

Van 400 jaar terug? Ja.

En nu nog steeds? Dit is het.

Wij hebben natuurlijk een hele evolutie doorgemaakt met de pepernoot.

We hebben van de authentieke taai pepernoot

gaan doorontwikkelen naar de kleinere nootjes.

Die zijn makkelijker strooibaar.

Makkelijker eetbaar.

Makkelijker produceerbaar.

En zo is heel Nederland een beetje aan de pepernoot gekomen.

Dus Ayla…

Je kan heel blij zijn

want ze zijn nu verkrijgbaar op het schap.

Doei!